Ook Nederlandse musea niet brandveilig

04  september  2018

Het is iets over half acht ’s avonds als de telefoon gaat bij de directeur van het Nationaal Museum in Rio de Janeiro. BRAND! Zijn museum staat in brand! Een paar uur later zal blijken dat het museum en nagenoeg de hele collectie volledig zijn verwoest. Een nachtmerrie is werkelijkheid geworden. Kan dit ook in Nederland?

Bij het Nationaal Museum in Rio de Janeiro hebben we het over een gebouw van twee eeuwen oud dat al jaren kampte met achterstallig onderhoud. Het zal niemand verbazen dat er weinig meer te redden viel. Maar hoe zit dat in Nederland? Ook hier huizen veel musea in eeuwenoude panden en de overheid bezuinigt al jaren op cultuur.

Brand museum Brazilie foto Ricardo Moraes
Foto: Ricardo Moraes - Reuters

Ook Nederlandse musea niet brandveilig
Rolf Hoefnagels: “Wij durven wel te stellen dat een brand als in Rio de Janeiro ook een Nederlands museum kan treffen. Een niet te onderschatten aantal musea heeft de brandveiligheidsvoorzieningen niet op het noodzakelijke niveau. Ze voldoen wel aan het Bouwbesluit, maar hierin worden geen extra eisen gesteld aan een museum. Dit betekent dat er vooral aandacht is voor de vluchtveiligheid en het voorkomen van brandoverslag naar naburige panden. De brandveiligheidsvoorzieningen zijn niet gericht op het behoud van het pand en de aanwezige collectie.”

“Een veel gehoorde misvatting is dat in geval van brand de brandweer naar binnen zal gaan om de collectie te redden. Dit is niet het geval. Een museum zal zelf brandveiligheidsvoorzieningen moeten treffen die branduitbreiding tegen gaan. Alleen zo kan het verlies van zowel het gebouw als de museumcollectie worden voorkomen.”

Brandoverslag voorkomen
Wanneer een museum wordt opgedeeld in meerdere brandcompartimenten wordt een brand beheersbaar en kan worden voorkomen dat deze overslaat naar andere ruimten. “Het toepassen van een sprinklerinstallatie is meestal niet mogelijk in verband met de mogelijke schade aan de collectie. Er moet dus gekeken worden naar andere bouwkundige brandveiligheidsmaatregelen. Branddeuren vormen een goede oplossing.”, aldus Rolf.


Foto: Branddeuren Museum Voorlinden - Hoefnagels

Maar in een museum moet wel de collectie centraal staan. Bezoekers moeten optimaal kunnen genieten. Brandwerende deuren moeten dus zo goed mogelijk in het gebouw opgaan en mogen het karakter van het museum geen geweld aan doen. “Bij museum Voorlinden werd daarom gekozen voor brandwerende schuifdeuren. De deuren zitten er in de wand ‘verstopt’ en worden zo aan het zicht onttrokken. Maar ook als de deuren zijn gesloten, bijvoorbeeld op het moment van een collectiewissel gaan ze op in het gebouw. Er is namelijk gekozen voor een afwerking met een stuclaag gelijk aan die van de wanden. Als de deuren dicht staan, zijn ze onderdeel van de wand en de ruimte.”

Combinatie Brand-, Inbraak- en Vluchtveiligheid
Brandveiligheid is de eerste stap, maar bij een museum speelt ook inbraakbeveiliging een grote rol. Diefstal komt immers vaker voor dan brand. Hoefnagels ontwikkelde voor dit doel een unieke schuifdeur die beide functies combineert. Meerdere musea kozen al voor deze oplossing. Wanneer de schuifdeuren worden toegepast in een vluchtroute worden ze uitgerust met loopdeuren, waardoor ook de vluchtveiligheid voor bezoekers en medewerkers wordt gegarandeerd.

Nationaal museum Brazilië
Het Nationaal Museum van Brazilië vormde het oudste museum van het Zuid-Amerikaanse land. Het museum bezat een grote geologische, botanische, paleontologische en archeologische collectie, met ongeveer 20 miljoen museumstukken. Volgens lokale media vernielde de verwoestende brand nagenoeg de hele collectie.

Advies
Hoefnagels heeft ruime ervaring in de museumwereld en werd door diverse musea gevraagd mee te denken over de brandcompartimentering.

 

Referenties